1. Нүүлгэн шилжүүлэх ажиллагааны төлөвлөгөөний зорилго

Улаанбаатар хотын Метро төсөл нь газар чөлөөлөлт, нүүлгэн шилжүүлэлт, амжиргаанд үзүүлэх сөрөг нөлөөллийг шударга, ил тод, нийгмийн хариуцлагатай байдлаар хэрэгжүүлэхийг зорьж байна.

Нүүлгэн шилжүүлэлтийн үйл ажиллагааны төлөвлөгөө (Resettlement Action Plan – RAP)‑ийн энэхүү хүрээ баримт бичиг нь:

• Газрыг албадан чөлөөлөх, нүүлгэн шилжүүлэх үйл явцыг зайлсхийх, багасгах
• Нөлөөлөлд өртөх иргэн, аж ахуйн нэгжүүдийг мэдээллээр хангах, зөвлөлдөх
• Бүрэн нөхөн олговор олгох
• Амьжиргааг сэргээх, сайжруулах
• Эмзэг бүлгийг онцгой хамгаалах

2. Яагаад газар чөлөөлөлт шаардлагатай вэ?

Метроны шугам нь бүрэн газар доогуур төлөвлөгдсөн боловч дараах байршлуудад хязгаарлагдмал хэмжээний газар ашиглалт шаардлагатай болох боломжтой:

• Метро өртөөний орц, гарц
• Агааржуулалтын босоо ам, ослын гарц
• Барилгын үеийн түр талбай
• Депо болон дагалдах байгууламжууд

Төсөл хэрэгжүүлэгчид инженерийн оновчлол, хувилбар шийдлүүдийг ашиглан нүүлгэн шилжүүлэлтийг аль болох багасгах бодлого баримтална.

3. Хэн нөлөөлөлд өртөх боломжтой вэ?

Нүүлгэн шилжүүлэх төлөвлөгөө нь дараах бүх Төсөлд нөлөөлөлд өртөх этгээдүүд (PAP)‑д хамаарна:

🔹 Нөлөөлөгдөх боломжтой бүлгүүд

• Газрын өмчлөгч, эзэмшигч
• Түрээслэгч
• Албан бус оршин суугч (cut-off өдөрөөс өмнө)
• Бизнес эрхлэгч, ажиллагсад
• Ил задгай худалдаа эрхлэгчид

🔹 Эмзэг бүлгүүд

• Бага орлоготой өрх
• Эмэгтэй толгойлсон өрх
• Ахмад настан
• Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэд
• Орлогын тогтворгүй эх үүсвэртэй иргэд

4. Нүүлгэн шилжүүлэлтийн үндсэн зарчим

Метро төслийн нүүлгэн шилжүүлэлт нь олон улсын дараах стандарттай нийцнэ:

• IFC Гүйцэтгэлийн стандарт 5
• Дэлхийн банкны ESS5
• АХБ‑ны Safeguard Policy
• EBRD PR5

Гол зарчмууд:

• ✅ Нүүлгэн шилжүүлэлтээс зайлсхийх, багасгах
• ✅ Бүрэн нөхөн олговор (элэгдэл хасахгүй)
• ✅ Амжиргааны сэргэлт, дэмжлэг
• ✅ Зөвлөлдөх, мэдээлэх, оролцуулах
• ✅ Өвлийн улиралд нүүлгэлт хийхгүй
• ✅ Байнгын хяналт, гомдол шийдвэрлэлт

5. Нөхөн олговор ба дэмжлэг

Нөлөөлөлд өртсөн иргэн, ААН‑д дараах нөхөн олговорыг ганцаарчилсан болон хосолсон байдлаар олгоно:

💠 Нөхөн олговрын боломжит хэлбэрүүд

• Тэнцүү хэмжээ, чанартай солих газар
• Солих орон сууц / барилга
• Мөнгөн нөхөн олговор (бүрэн нөхөн өртгөөр)
• Түр шилжилтийн зардал, тээвэр
• Нүүх, дахин байршуулах дэмжлэг

Эмзэг бүлэгт нэмэлт дэмжлэг, онцгой арга хэмжээ авна.

6. Амьжиргаа сэргээх дэмжлэг

Орлого, бизнесийн үйл ажиллагаанд нөлөөлсөн тохиолдолд Амьжиргаа сэргээх төлөвлөгөө (LRP) хэрэгжинэ.

Дэмжлэгт:

• Төсөлтэй холбоотой ажлын байранд давуу эрх
• Ур чадварын сургалт, мэргэжлийн сертификат
• Бизнес дахин эхлүүлэх дэмжлэг
• Худалдаачдыг зориулалтын байршилд шилжүүлэх
• Бичил санхүү, зээлийн хялбаршуулсан нөхцөл

7. Зөвлөлдөх, оролцуулах үйл явц

Нүүлгэн шилжүүлэх төлөвлөгөөний хүрээнд оролцоо төслийн бүх үе шатанд үргэлжилнэ:

• Хороо, дүүргийн олон нийтийн уулзалт
• Өрх бүртэй хийж баталгаажуулах зөвлөлдөх уулзалт
• Нийгэм‑эдийн засгийн судалгаа
• Бизнес, худалдаачдад чиглэсэн тусгай уулзалт
• Эмэгтэйчүүд, эмзэг бүлэгт зориулсан хэлэлцүүлэг

Мэдээллийг:

• Хорооны байр, мэдээллийн самбар
• Төслийн веб сайт, цахим платформ
• Танилцуулга, товхимол
• Нийтийн уулзалтаар дамжуулан хүргэнэ

8. Гомдол, санал хүлээн авах механизм (GRM)

Нүүлгэн шилжүүлэлттэй холбоотой тусгай гомдол барагдуулах механизм ажиллана.

Гомдол гаргах сувгууд:

• Хороо, төслийн оффист биечлэн
• Олон нийттэй харилцах ажилтан (CLO)
• Утас, и-мэйл, онлайн хэлбэр
• Санал хүсэлтийн хайрцаг

Онцлог:

• Үнэгүй
• Нууцлалтай
• Шат дараалсан шийдвэрлэлт
• Тодорхой хугацаанд хариу өгнө

9. Ил тод байдал, хяналт

Нүүлгэн шилжүүлэх төлөвлөгөөний хэрэгжилтэд:

• Дотоод тогтмол хяналт
• Хөндлөнгийн бие даасан хяналт
• Олон нийтэд тайлагнал

Аудит хийж, нөхөн олговор бүрэн олгогдсоны дараа л барилгын ажил эхэлнэ.

10. Нийгмийн хариуцлагатай метро

Нүүлгэн шилжүүлэх төлөвлөгөөний хүрээнд Улаанбаатар хотын Метро төсөл нь:

• ✅ Иргэдийн эрх ашгийг хамгаална
• ✅ Амьжиргааг сэргээнэ
• ✅ Эмзэг бүлгийг дэмжинэ
• ✅ Ил тод, хариуцлагатай байна
• ✅ Хотын тогтвортой хөгжилд хувь нэмэр оруулна